نگاهی به آیین تاسوعا و عاشورا ی حسینی در خوزستان

هرساله با فرا رسیدن ماه محرم الحرام مردم ولایت مدار خوزستان به خصوص جوانان با حال و هوای خاصی ایین عزاداری اباعبدالله حسین (ع ) را در سطح حسینیه‌ها و مساجد برگزار می كنند . عاشقان اباعبدالله حسين (ع) قبل از آغاز ماه محرم ،ضمن نظافت، غباروبي و سياه پوشش كردن مساجد و حسينيه ها ، به استقبال ماه محرم مي روند . با آغاز اين ماه كوچه ها و خيابان هاي شهرها شاهد برپايي ايستگاههاي صلواتي است كه در آن انواع نوشيدني از جمله شربت و چاي در بين مردم توزيع مي شود.

مردم خوزستان از شب اول تا شب چهارم ، در سطح مساجد، حسينيه ها و تكايابه روضه خواني پرداخته و از شب چهارم به بعد به ذكر رشادت هاي يكي از اصحاب خاص امام حسين (ع) پرداخته و براي مظلوميت اهل بيت عصمت و طهارت به عزاداري مي پردازند و اشك ماتم مي ريزند. در روز پنجم از ماه محرم كه در اين منطقه به روز شهادت فرستاده امام حسين(ع) مسلم بن عقيل نام گذاري شده است ، آئين‌هاي سينه‌زني رسماً آغاز و در حسينيه‌ها و مساجد و تكيه‌هاي سطح شهر بعد از تعزيه خواني، سينه‌زني با مداحي يكي از مداحان برگزار مي شود. از اين شب به بعد آئين‌هاي مختلف مذهبي ويژه ماه محرم ، رنگ و بوي ديگري به خود گرفته و باشكوه و عظمت خاصي برگزار مي‌شود.

شب ششم ماه محرم به نام يكي از اصحاب خاص آن حضرت يعني حضرت 'حبيب بن مظاهر' نام گذاري شده است . اين نام گذاري از اين جهت است كه امام حسين(ع) اين شهيد بزرگوار را در كربلا با نام 'عموي من' خطاب مي كند و ايشان با توجه به سابقه حضور در لشكر پيامبر اسلام(ص) و حضرت علي(ع) مورد توجه خاص حضرت سيدالشهدا (ع) بوده است. در اين شب ريش سفيدان حاضر در آيين هاي عزاداري مورد توجه خاص قرار گرفته و مرثيه خوانان آنها را به عنوان شاهد سخنان خود مورد خطاب قرار مي دهند سپس مسن ترين آنها با قرار گرفتن در وسط مجلس دستور سينه زني و عزاداري را صادر مي نمايد.

شب هفتم به نام قمر بني هاشم حضرت عباس (ع) نام گذاري شده است. دراين شب از شب هاي محرم به مناسبت گراميداشت حضرت ابوالفضل العباس(ع) هرساله شاهد برگزاري مراسم خاص و ويژه در اين ايام درخوزستان هستيم. در شب هفتم محرم آئين‌هاي عزاداري با جلوه‌اي خاص و همگي در مدح علمدار كربلا ، حال و هواي ديگري پيدا مي كند و سفره هاي معروف به سفره حضرت ابوالفصل عباس(ع) در سطح مساجد و تكاياي خوزستان بخصوص در مجالس زنان براي عزاداران پهن مي شود. اكثر حسينيه‌ها و تكايا در اين روز مردم را به صرف ناهار دعوت كرده و بازار انواع نذورات در اين روز بسيار گرم است.

شب هشتم محرم نيز با مديحه سرايي حضرت قاسم فرزند امام حسن (ع) آغاز و در اين شب تعزيه ي اكثر حسينيه‌ها به بيان مظلوميت فرزند امام حسن(ع) اختصاص دارد و طي مراسم نمادين عروسي حضرت قاسم را برگزار نموده كه در اين مراسم دو نفر عروس و داماد با لباس هاي سبز وارد مجلس شده و عزاداران كه نذر از قبل داشته با سيني هاي پر از شيريني، ميوه، شمع و بخور نيز وارد مجلس شده و با سردادن صلوات و هل هله چراغ هاي مجلس را خاموش كرده و يك حال و فضاي ديگر در مجلس ظاهر مي شود.

عزاداران حسيني در خوزستان روز نهم محرم نيز به ذكر مظلوميت حضرت علي‌اكبر (ع) جوان فرزند امام حسين (ع) در كربلا پرداخته و به برگزاري مراسم تعزيه‌خواني و عزاداري براي اين شهيد كه الگوي جوانان است، مي‌پردازند. شب دهم محرم نيز چراغ بسياري از حسينيه‌ها و مساجد و تكايا تا صبح روشن مي باشد و مردم و عزاداران شب هاي احياء، قرائت زيارت عاشورا، عزاداري و سوگواري را به جاي مي آورند .

* شب عاشورا به شب احياء معروف است:

در اين شب مردم خوزستان نيز با پختن غذا از جمله حليم، آش، شله زرد تا صبح بيدار ند و صبح به توزيع نذورات خود مي پردازند. اكثر مردم مراسم احياء برپا كرده و به خواندن نماز شب و دعا و نيايش در اين شب مي پردازند. دربرخي از شهرهاي خوزستان ازجمله خرمشهر با تابيدن آفتاب روز دهم مقتل خوانان در حسينيه ها و مساجد شروع به خواندن مقتل ازتمام اتفاقات و فرمايشات امام حسين ( ع ) و ياران باوفايش مي پردازند .در اين مقتل واقعه عاشورا و چگونگي جنگ بين امام حسين (ع) و يارانش با دشمنان به تشريح بيان مي شود . هنگامي كه مقتل‌خوان به لحظه شهادت امام حسين (ع) مي‌رسند، خيل عظيم عزاداران و عاشقان به سر و صورت خود مي زنند و بر مظلوميت خاندان پيامبر مي‌گريند و فرياد مي‌زنند: «قتلوا الحسين من قفا و امامي وا حسين....» بعدازظهر اين روز نيز هيأت‌هاي عزاداري مختلف در شهرهاي خوزستان به ويژه در خرمشهر حركت خود را به سمت مركز شهر آغاز مي كنند.

با رسيدن هيأت‌هاي مختلف عزاداري در مركز شهر به يكدیگر كه با نظم و ترتيبي خاصي همراه است ، جلوه هايي از شكوه و عظمت ماه محرم را به نمايش مي گذارند. با به هم پيوستن عزاداران و مواكب در حوالي مسجد جامع خرمشهر ، عزاداران با شور خاص مراتب ارادت خود را به سيد و سالار شهيدان ابراز مي‌كنند.

* مراسم شام غربيان :

مراسم شام غريبان نيز با قرائت زيارت عاشورا و روضه‌خواني در حسينيه ها، مساجد و تكايا با روشن كردن شمع به همدردي با حضرت زينب(س) و تنهايي او با فرزندان خردسال برگزار مي شود . يكي از آيين مذهبي بومي ويژه مردم خرمشهر يزله‌خواني مواكب عزاداري است است كه يكي از آئين‌ها مواكب است. آئيني كه سال‌هاي سال است توسط مردم و به ويژه جوانان خرمشهري و همزمان با دهه اول ماه محرم برگزار مي‌شود. در اين آئين عزاداران يك حسينيه و يا مسجد به ميهماني يكي ديگر از حسينيه‌ها و مساجد رفته و با يكديگر به عزاداري مي‌پردازند.

در طول راه و تا رسيدن به حسينيه مقصد نيز با تشكيل دايره‌هاي بزرگ عزاداري، و نواختن سنج و دمام و همچنين برافراشتن بيرق‌هاي هيأت خود به عزارداري مي پردازند. در فاصله چند متري تا رسيدن هيأت مهمان، عزاداران هيأت ميزبان، حسينيه خود را خالي كرده و با سر دادن 'سعدالله عزاكم مولانا من مولاكم' به استقبال آنها مي‌روند و پس از ورود هيأت ميهمان به داخل حسينيه، عزاداران ميزبان نيز وارد شده و به نوحه‌خواني و سينه‌زني مي‌پردازند.

در ادامه نيز با خواندن اشعاري در مدح امام حسين و ياران با وفايش به يزله مي‌پردازند. در پايان موكب نيز عزاداران دو هيأت با يكديگر و در كنار هم نشسته و با دست دادن و روبوسي فرا رسيدن اين ايام را تسليت و آرزوي قبولي عزاداري‌ها را براي همديگر طلب مي كنند. در شب بعد نيز مراسم موكب برگزار مي‌شود، اما اين بار هيأت ميزبان به ميهماني هيأت ميهمان شب گذشته رفته و عزاداري مي‌كنند.

نوشتن دیدگاه