کاندیداهای 10 دوره انتخابات ریاست جمهوری

 

انتخابات در نظام جمهوري اسلامي يكي از مؤلفه هاي اصلي مشاركت همگاني توأم با احساس مسئوليت مردم در اداره كشور خود مي باشد.

افتخار نظام جمهوري اسلامي در طول 30 و اندی سال گذشته، تلفيقي از دينداري و مردم سالاري در مدل جمهوري اسلامي است.

مردم ايران به طور متوسط در بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، به طور متوسط هر سال يك بار در انتخابات شركت كردند. در همين راستا در آستانه یازدهمین دوره انتخابات رياست جمهوري سعي كرديم در اين مطلب به تحليل آماري دوره های انتخابات رياست جمهوري بپردازيم تا ميزان حضور مردم در هر دوره از انتخابات معين شود.

 

دوره اول:

انتخابات رياست جمهوري در تاريخ 5/11/58 در سراسر كشور برگزار گرديد. در اين انتخابات 124 نفر داوطلب شدند كه صلاحيت هيچ يك رد نشد و تمامي اين افراد وارد ميدان رقابت شدند.

جمعيت واجد شرايط جهت شركت در اين انتخابات 20857391 نفر بود كه از اين تعداد مجموع آراء شركت كنندگان 14152902 نفر يعني 67.86% از مردم مشاركت نمودند. براساس ماده 5 لايحه قانوني انتخابات اولين رئيس جمهوري ايران مصوب 28/9/58 شوراي انقلاب «وزارت كشور فهرست داوطلبان رياست جمهوري كه حائز شرايط تشخيص داده شد را جهت تأييد صلاحيت به حضور رهبر انقلاب تقديم مي نمايد.» با اين وصف تأييد صلاحيت نامزدهاي انتخابات اوليه رياست جمهوري به عهده حضرت امام خميني (ره) بود و ايشان تمام 124 نفر را تأييد و در نهايت 107 نفر در روز رأي گيري به رقابت پرداختند.

چهره هاي شاخصي كه در اين رقابت شركت نمودند عبارتند از: ابوالحسن بني صدر (وزير دارايي وقت) با 10753752 رأي (75.7%) و دكتر حسن حبيبي (وزير علوم و آموزش عالي وقت) با 852/676 رأي (4.78%)، دكتر كاظم سامي سرپرست جمعيت شيرخورشيد سرخ ايران با 161/90 رأي (0.64%) از چهره هاي شاخص ديگر صادق خلخالي، مسعود رجوي، سيد احمد محسن(استاندار خوزستان) نيز بودند.

اولين رئيس جمهور كشور بني صدر انتخاب گرديد كه پس از عزل وي توسط مجلس و حضرت امام (ره)، در يك سال و شش ماه بعد، دومين انتخابات رياست جمهوري برگزار گرديد.

 

دوره دوم:

انتخابات دومين دوره رياست جمهوري در تاريخ 2/5/60 پس از گذشت يك سال از آغاز جنگ تحميلي برگزار گرديد. براساس قانون مورخ 13/4/60 مصوب مجلس شوراي ملي (اسلامي) تأييد صلاحيت داوطلبان رياست جمهوري به عهده شوراي نگهبان گذاشته شد.

در اين دوره 71 نفر داوطلب شدند كه فقط صلاحيت 4 نفر از سوي شوراي نگهبان تأييد گرديد. در اين انتخابات 22439930 نفر واجد شرايط شركت در اين انتخابات بوده اند كه از اين تعداد 14573803 نفر يعني 64.24% مردم شركت كردند. چهار چهره شاخصي كه در اين رقابت شركت نمودند عبارت بودند از: سيداكبر پرورش(نماينده مجلس) با 339646 رأي(2.67%)، عباس شيباني(پزشك) با 658498 رأي(4.53%)، حبيب الله عسگر اولادي مسلمان(نماينده مجلس) با 249457 رأي (1.72%) كه منتخب اين دوره محمدعلي رجايي از ميان 14573803 نفر شركت كننده (64.24%)، تعداد 12770050 رأي (90%) را به دست آورد كه حكم تنفيذ وي توسط رهبر فقيد انقلاب صادر شد.

داستان تواضع و خشوع او در مقابل ولايت امر مسلمين و بوسه بر دستان مبارك حضرت امام خميني(ره) در هنگام دريافت حكم رياست جمهوري داستاني ماندگار در تاريخ انقلاب و نظام است.

 

دوره سوم:

پس از شهادت رئيس جمهور شهيد رجايي در هشتم شهريور 60 بلافاصله مقدمات برگزاري انتخابات سومين دوره رياست جمهوري فراهم شد و اين انتخابات در تاريخ 10/7/60 برگزار گرديد.

در اين انتخابات 22439930 نفر واجد شرايط شركت بودند كه از اين تعداد 16846715 نفر يعني معادل 74.26% شركت نمودند. در اين دوره 46 نفر داوطلب شدند كه پس از بررسي شوراي نگهبان صلاحيت 4 نفر تأييد شد.

اين افراد عبارت بودند از پرورش(نماينده مجلس) با 348294 رأي (2.02%) حضرت آيت الله خامنه اي (نماينده شوراي انقلاب و معاون وزارت دفاع) با 15905987 (95%) رأي زواره اي (معاون وزارت كشور)با 59058 رأي (0.38%) و دكتر غفوري فرد با 80545 رأي (0.48%) منتخب اين دوره حضرت آيت الله خامنه اي بود كه حكم تنفيذ وي در تاريخ 17/7/60 توسط رهبر فقيد انقلاب صادر شد.

 

دوره چهارم:

انتخابات چهارمين دوره رياست جمهوري در تاريخ 25/5/64 در سراسر كشور برگزار شد. در اين انتخابات 50 نفر داوطلب شدند كه شوراي نگهبان صلاحيت 3 نفر را تأييد نمود. در اين انتخابات 25133802 نفر واجد شرايط بودند كه از اين تعداد 14238587 نفر معادل 54.78% شركت نمودند.

نامزدهاي اين دوره و آراي آنها عبارتند از: حضرت آيت الله خامنه اي با 12205012 رأي (85%) عسگر اولادي مسلمان با 278113 رأي (1.95%) و محمود كاشاني (استاد دانشگاه) 1402953 رأي (9.85%).

 

دوره پنجم:

انتخابات پنجمين دوره رياست جمهوري پس از ارتحال جانگداز رهبر فقيد انقلاب در تاريخ 6/5/68 برگزار شد. اين در حالي بود كه چهارمين رئيس جمهوري عملاً تا 17 مهر آن سال بايد در پست رياست جمهوري انجام وظيفه نمايد. اما به علت ارتحال رهبر فقيد انقلاب در تاريخ 14/4/68 و انتخاب رئيس جمهور وقت به رهبري نظام جمهوري اسلامي، انتخابات روز جمعه ششم مرداد ماه برگزار گرديد و اين دوره يك ماه و نيم زودتر از موعد مقرر آغاز گرديد.

در فاصله ارتحال رهبر كبير انقلاب و انتخابات پنجمين دوره رياست جمهوري، امورات مربوط به رئيس جمهوري توسط رهبر جديد انجام مي گرفت. در اين انتخابات 30139598 نفر واجد شرايط شركت بودند كه از اين تعداد 16452677 نفر شركت كردند يعني 54.59% واجدين شرايط. همچنين در پنجمين دوره، 79 نفر داوطلب شدند و دو نفر ايشان تاييد صلاحيت شدند كه عبارتند از: هاشمي رفسنجاني(رئيس مجلس شوراي اسلامي) با 15550528راي(94%) و شيباني(نماينده مجلس) با 635165 راي (3.86%).

 

دوره ششم:

انتخابات ششمين دوره رياست جمهوري در تاريخ 21/3/72 برگزار گرديد. در اين انتخابات 33156055 نفر واجد شرايط شركت بودند كه از اين تعداد 16796787 نفر معادل 50.66% شركت نمودند.

شوراي نگهبان از ميان 128 نفري كه ثبت نام كرده بودند 4 نفر را تأييد نمود كه عبارتند از : دكتر توكلي(سردبير اقتصادي روزنامه رسالت) با 4026879 رأي (23.97%)، جاسبي (رئيس دانشگاه آزاد اسلامي) با 1498084 رأي (8.92%) طاهري (مجري طرح سازمان صنايع دفاع) با 387655 رأي (2.31%) هاشمي رفسنجاني با 10566499 رأي (63%).

 

دوره هفتم:

انتخابات هفتمين دوره رياست جمهوري در تاريخ 2/3/76 برگزار گرديد. در اين دوره 36466487 نفر واجد شرايط شركت بودند كه از اين تعداد 29145745 نفر شركت نمودند كه معادل 79.92% بود و در اين انتخابات 238 نفر داوطلب شدند كه از اين تعداد چهار نفر توسط شوراي نگهبان تأييد شدند.

حجت الاسلام خاتمي با 20138784 رأي (69%) حجت الاسلام ناطق نوري با 7248317 رأي، محمد ري شهري با 744205 رأي، زواره اي با 772707 رأي. حكم تنفيذ حجت الاسلام خاتمي در 12/5/76 از سوي مقام معظم رهبري صادر شد.

 

دوره هشتم:

انتخابات هشتمين دوره رياست جمهوري در تاريخ 18/3/80 برگزار گرديد. در اين دوره 42170230 نفر واجد شرايط شركت بودند كه از اين تعداد 28155969نفر شركت نمودند كه معادل 67.77% ضريب مشاركت مردم بود.

در اين انتخابات از ميان817 داوطلب ثبت نام كننده، تعداد 10 نفر توسط شوراي نگهبان تأييد شدند كه سيد محمد خاتمي بار دوم با 21659053 رأي (77%) و پس از آن دكتر توكلي، شمخاني، غفوري فرد، فلاحيان و جاسبي و... در مراتب بعدي قرار گرفتند. حكم تنفيذ حجت الاسلام خاتمي در تاريخ 11/5/80 توسط مقام معظم رهبري صادر شد.

 

دوره نهم:

نتايج انتخابات دور اول رياست جمهوري دوره نهم نشان مي دهد كه آقاي هاشمي رفسنجاني با 6.16 ميليون نفر معادل 21 درصد آرا نفر اول ، آقاي احمدي نژاد با 5.71 ميليون نفر (19.5درصد ) نفر دوم بوده و پس از ايشان آقاي كروبي با 5.07 ميليون نفر (17.3درصد) ، قاليباف با 4.07ميليون نفر (13.9درصد ) ، معين با 4.05ميليون نفر (13.8درصد) ، لاريجاني با 1.74 ميليون نفر (5.9 درصد) و مهرعليزاده با 1.29 ميليون نفر (4/4 درصد ) به ترتيب در رتبه بعدي قرار گرفتند .

تعداد آراي باطله نيز 1.2 ميليون معادل 4.2درصد كل آرا بوده است . پراكندگي آرا و محبوبيت كانديداها در نقاط مختلف كشور از تنوع قابل توجهي برخوردار است . بر اساس نتايج مرحله اول آقايان هاشمي و احمدي نژاد به مرحله دوم راه يافتند. در بين داوطلبين نام برده شده ، بيشترين واريانس (ميزان پراكندگي ) راي استاني به ترتيب آقايان احمدي نژاد ، كروبي و معين اختصاص دارد .

راي آقايان هاشمي و قاليباف تقريبا در سطح كشور يكنواخت است اما راي آقايان احمدي نژاد و كروبي داراي پراكندگي بالايي در سطح كشور است . در مرحله دوم انتخابات، آقاي احمدي نژاد موفق شدند اكثريت آرا را به خود اختصاص دهند و به عنوان نهمين رئيس جمهور كشور برگزيده شود .

 

دوره دهم:

دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران، در روز جمعه ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ برگزار شد.که محمود احمدی‌نژاد با (بیش از۲۴ میلیون رأی) در این انتخابات با اختلاف رأی زیادی نسبت به میرحسین موسوی (بیش از ۱۳ میلیون رأی) به پیروزی رسید.

در این دوره، ۴۶٬۱۹۹٬۹۹۷ واجد شرایط رای دادن بودند. ۸۵ درصد واجدین شرایط در رای گیری شرکت کردند. استان یزد با درصد مشارکت بیش از ۱۰۰ درصد(۶۰۹ هزار و ۸۵۶ رای از ۶۰۹هزار و ۳۴۱ نفر واجدین شرایط رای) بالاترین میزان مشارکت در بین استان‌های کشور را داشت.

نوشتن دیدگاه